Dit bericht is het eerste in een serie over mijn onvermijdelijke maar hopelijk slechts tijdelijke afscheid van Japan.

De laatste weken wordt me met steeds grotere regelmaat gevraagd wat er nu door me heen gaat. Mijn standaardantwoord, gemengde gevoelens, is precies wat er ook echt door me heen gaat. Ik ga terug naar een land met mensen die ik ken en eindelijk weerzie, een taal die ik beheers en procedures die ik begrijp. Maar dat land heeft ook zijn mindere kanten, zoals stoplichten en het kabinet-Balkenende IV. Daarnaast verbrand ik hier écht mijn schepen: in Nederland wist ik toen ik in september wegging dat ik “snel” weer terug zou komen, en mijn huis en spullen heb ik dus nog. Hiervandaan neem ik mee wat ik kan dragen, en meer niet. Mijn “huis” wordt aan een ander verhuurd en mijn gaijin-card moet ik inleveren.

Ik weet het, en iedereen weet het – het komen en gaan van Japangangers is bij RIKEN haast de dagelijkse gang van zaken. Dat neemt niet weg dat ook hier mensen het rot zullen vinden dat ik wegga. En zo is twee weken voor vertrek het afscheid nemen dan daadwerkelijk begonnen…

Voor mijn Hiroshima/Himeji/Nagoya-avontuur kwam bijvoorbeeld tijdens het eten toevallig ter sprake dat ik een Mahjong-spel had gekocht. Fukuda-san wist niet wat ie hoorde en trommelde tijdens mijn trip de mannen op voor “afscheids-Mahjong”. Afgelopen donderdag hebben Fukuda-san, Hasegawa-san, Kawai-san (die het wild ingewikkelde scoresysteem uit z’n hoofd kent!) et al. me met eindeloos geduld leren Mahjongen. Beginnersgeluk is een wonderlijk fenomeen en het eerste rondje heb ik ze verpletterd met mijn tsumo. Tsumo is het pakken van een steen, en daarbij had ik die dag uitzonderlijk veel mazzel. Nog daarvóór had Hasegawa-san op mijn afscheidskaart een Mahjongende poes getekend die “tsumo” zegt – helderziendheid kent geen tijd. Het werd uiteindelijk half twaalf voor we uitgemahjongd waren. Een unieke ervaring voor mij, mahjongen met de Japanners, en ook voor hun, mahjongen met een niet-Japanner…

De dag erna, gisteren, was mijn afscheidsborrel. Hadden de meiden samen met Carsten en Michiel geregeld, en we waren uiteindelijk met z’n 22en in de izakaya. Dresscode: oranje, en ondanks dat dat pas de dag van tevoren was medegedeeld hebben ze nog aardig wat oranje weten op te trommelen (Morana had speciaal bij de Uniqlo een shirt in de meest pijnlijke kleur oranje gescoord ). De eerder al genoemde kaart met afscheidsboodschappen kreeg ik daar, en die vond ik ook erg leuk. Een greep uit de sappige quotes:

I wish His Joostship a good luck for World Domination. May your plans not be stopped by entrance of tearing vegetables. ~Charles

[..] Comparative shokudomics is the next science frontier. ~Nicolas

[..] we will try to stay “Joostified”. ~Al

I look forward to seeing you dominate the world with your ideas and software. ~Jessica

[..] I hope you will ‘bravely’ find ‘the powerful device’ whose ‘power is only exceeded by its mistery’. ~Morana

En nu is het écht bijna afgelopen. Vanavond eten met Akiko-san, m’n student Nederlands, en dan is het al bijna tijd om in te pakken. Deze week het artikel afmaken. Afscheidscadeaus en souvenirs zoeken. Eén afscheidscadeau heb ik sinds gisteren alvast: Sylvia bekende in de izakaya mijn bloed te willen hebben. Voor wetenschappelijke doeleinden… hoop ik

[Show as slideshow]

 

English: Goodbyes (1)

This post is the first in a series about my inpending departure from Japan.

Over the past couple of weeks people have asked me how I feel about leaving Japan. My answer was always the same, but no less true for it: “mixed feelings”. I’m going back to a country with people I’ve had to miss, a language I’m fully proficient in and bureaucratic procedures I understand. But on the other hand, the country also has traffic lights on every street corner (instead of the konbini) and a stupid government. In addition, when I leave here, I’ll really be burning my ships: when I left home in September I knew I would be returning “soon”, and my house and stuff are still waiting for me. In just over a week, I’ll be bringing along all I can carry, and no more. My home will pass on to the next tenant and I’ll have to turn in my gaijin-card.

I know it’s coming, and everybody knows it – the coming and going of people is part of the RIKEN circle of life. Even I started recognizing the things the “new” newcomers went through when I’d been here for some time. Nevertheless, there will be people who won’t like my leaving. And so, two weeks before I go, I’ve begun saying my goodbyes…

Before I went on my Hiroshima/Himeji/Nagoya adventure it had come up over dinner that I had bought myself a mahjong set. Fukuda-san’s eyes almost fell out of their sockets with amazement when he realized what I had just said, and when I got back from my trip they had arranged a goodbye-mahjong evening at RIKEN. This Thursday, Fukuda-san, Hasegawa-san, Kawai-san et al. have patiently introduced me to the intricacies of the deceptively complex game. Beginner’s luck was on my side, and I smashed them with my tsumo. Tsumo is when you draw a tile, and I was blessed with a very lucky draw that evening, something that had been foreseen by Hasegawa-san when he drew a tsumo-ing cat on my greeting card before we’d actually played mahjong. By the time we’d had enough it was 11.30pm, and it had been a unique experience for all of us: for me, to play mahjong with the Japanese, and for the Japanese, to play mahjong with a foreigner…

The day after, yesterday, we went for sayonara-drinks. We ended up being twenty-two people at the izakaya. Dress code: orange, and even though that had only been announced the day before, a fair number of people actually managed to show up in orange (Morana had even gone to the Uniqlo the day before to buy a shirt in the most painful shade of orange – good job! ). The aforementioned greetings card made me very happy. Here a some juicy quotes:

I wish His Joostship a good luck for World Domination. May your plans not be stopped by entrance of tearing vegetables. ~Charles

[..] Comparative shokudomics is the next science frontier. ~Nicolas

[..] we will try to stay “Joostified”. ~Al

I look forward to seeing you dominate the world with your ideas and software. ~Jessica

[..] I hope you will ‘bravely’ find ‘the powerful device’ whose ‘power is only exceeded by its mistery’. ~Morana

And now it’s really almost over. Tonight I’m having dinner with Akiko-san, my Dutch student, and then I’ll slowly start packing my stuff. Finish the paper this week. Buy gifts. One going-away gift I already have, though: at the izakaya, Sylvia admitted to wanting my blood. For scientific purposes… I hope

[Show as slideshow]

 

Je moet weten, het fiscale jaar begint in Japan op 1 april, dus zo rond maart wordt iedereen onrustig, en vanaf begin april wil de baas dan graag het volk toespreken, zodat we vol goede moed het nieuwe jaar in kunnen. Of zoiets. Tot zover overigens niets mis mee, ik kan me voorstellen dat ik dat ook zou willen doen als ik de baas was. Maar goed, de datum is vastgesteld, veranderd, nog een keer vastgesteld, nog een keer veranderd en tenslotte werd er nog een paar keer met de tijd geschoven, maar vandaag was het eindelijk zover. In een grote stoet (“twee aan twee, niet duwen!” hoor ik in mijn hoofd) met z’n allen naar de “grote hal” waar het luxe presentatiegerei beschikbaar is.

Komt ie: of we even de aanwezigheidslijst willen tekenen. In het Engels overigens vertaald met “belief declaration”, dus ik vraag me af waar ik nu precies voor heb getekend. Daaruit spreekt lekker veel vertrouwen jegens het eigen personeel, dat van tevoren zeker drie keer op het hart was gedrukt dat ze écht moeten komen.

Dat sommige Japanners openlijk een tukje gaan doen tijdens de toespraak kan ik ze dan moeilijk nog kwalijk nemen. Als je mensen als kleutertjes behandelt gaan ze zich ook als kleutertjes gedragen…

And now for something completely different… een plaatje dat verder helemaal niets met het bovenstaande te maken heeft! Geleend van phdcomics.com.

… want voor je het weet komt het zwarte fietsenmonster ‘m halen!

Foto genomen op, je raadt het nooit, het Rikenterrein.

Maar dat was niet de enige verrassing op de (overigens erg fraaie) campus van de uni van Tokyo. Je moet er bijvoorbeeld oppassen voor “de vogel die ‘gaa, gaa’ zegt”, aldus het bord. Inclusief plaatje van poppetje dat wordt aangevallen door een gaa-gaa-vogel. Only in Japan…

We cannot get out. They are coming.

(photo taken in a secret location within the Riken facility)