“What possessed somebody to combine the concepts of a ninja, a monkey and a baby?!”
“Defend yourself!” *lunges forward with squeeking katana*
“Is that your hashi or are you just happy to see me?”
In other words, Eivind has reached the respectable age of 28 and has received his traditional Japanese share of gifts-that-are-of-little-use. Happy birthday, ninja!
Zondag, 22:00
Ik heb zojuist mijn wekker gezet. Met pijn in mijn luieraarshart verdraaide ik het kleine glimmende wijzertje voorbij 7, 6 en 5 naar net ietsje voor de 4. Die gekke vismensen beginnen al om 5 uur ’s ochtends met veilen, nog voordat de treinen goed en wel op gang zijn. Met de eerste trein van de dag, en daarna de eerste metro van de dag, ga ik een bezoek brengen aan de gekke vismensen met hun gekke visdingen – in de volksmond heet het ook wel Tsukiji Fish Market. Juist de “gekke” dingen maken dit land zo leuk, dus ’s werelds grootste visveiling mag ik niet missen. Gelukkig is met een supervers sushi-ontbijt in het vooruitzicht het vroege opstaan niet zo heel erg. Welterusten.
Maandag, 3:58
Nog half slaapdronken zit ik aan een kopje thee mezelf af te vragen waarom dit ook al weer zo’n goed idee was. Vóór het werk de toerist gaan uithangen klonk gisteravond een stuk romantischer. Die markt kan maar beter de moeite waard zijn…
Maandag, 9:48
Om negen uur was ik zowat de eerste bij Riken. Niet zo gek natuurlijk. Eens kijken tot hoe laat ik het volhou vandaag. Maar waar je natuurlijk meer benieuwd naar bent…
… wat ondertussen gebeurde
Om half vijf meldde ik me op een uitgestorven station. Nam de eerste trein richting Tokyo, en aldaar de eerste metro richting vismarkt. Verdacht veel Japanners stapten daar uit, vast dagjesmensen. Eentje had kaplaarzen aan, die zal er wel werken. Het is niet direct duidelijk welke kant ik op moet bij het verlaten van het metrostation, tot ik op de muur naast de stationsingang een plakkaat vol verboden en geboden zie hangen: geen kinderwagens, niet flitsen, geen huisdieren (?) en nog een heleboel dingen die niet mogen op de vismarkt. Ik besluit op goed geluk in het kielzog van een kordaat stappende mevrouw met paraplu het veilingterrein op te lopen.
Dat bleek een goed idee. De tocht voert ons langs lange rijen vrachtauto’s en een geordende chaos van in arbeidersdonkerblauw gestoken Japanners die wéten wat ze aan het doen zijn. Als de vrachtautohal in een andere overgaat laat ik de paraplumevrouw in de menigte verdwijnen en schakel ik over op iedereens favoriete strategie: immer geradeaus, en dan maar kijken waar men uitkomt.
Volgens de Lonely Planet ligt de echte veiling, waar tussen 5:00 en 6:15 ’s lands beste vis door de hoogste bieder mee naar huis mag worden genomen, ook precies in die richting, dus dat komt mooi uit. Ik baan me een weg door een surrealistisch “klein dorp dat alleen uit visstalletjes bestaat”. De smalle straatjes zijn vol bedrijvigheid, en de bredere straatjes vol bedreigendheid van de zonder aanzien des persoons op ieders schenen afstormende elektrische autootjes. Daar had de reisgids me al voor gewaarschuwd, maar eigenwijs als ik ben wil moest ik het “gevaar” toch eerst echt zien alvorens het serieus te nemen.
De veiling was heel anders dan ik had verwacht. Dat komt ongetwijfeld doordat ik mijn hele leven onder de rook (ehm… welke rook?) van Aalsmeer heb gewoond, met z’n enorme bloemenveiling en veilingklokken. Hier is het alsof er de afgelopen tachtig jaar niets is veranderd. In een soort hangar vol bevroren megavissen krioelt het van de mannen met baseballpetten met een bordje erop. Zonder bordpetje mag je de veilinghal niet in, behalve het bezoekersdeel (“visitor’s area over there!” zegt de knipperstokman – maar zo te horen zit meer Engels er niet in…), waar het dus krioelt van de toeristen zonder bordpetje. De “petjes” lopen door de hal met een soort ondermaatse pikhouweeltjes om de vis te keuren, en op gezette tijden gaat er een man met een bel op een zeepkist staan. Dan begint de veiling, de zeepkistveilingmeester mag vijf minuten lang de show stelen en besluit dat altijd te doen in onverstaanbaar soort veilingmeestersjapans.
Om kwart over zes zijn ze uitgeveild en komen de levensgevaarlijke karretjes overal vandaan om de “vangst” op te halen. Ik maak me uit de voeten en doe een uitgebreid rondje door het dorp van kleine uit piepschuim bakken opgebouwde winkels. Overigens zie ik niemand er iets kopen of betalen, maar af en toe zie ik mensen wel iets op een papiertje krabbelen: zou dat zijn hoe hier de boter bij de vis wordt gedaan? De koopwaar is zeer vers en zeer divers – voorzover je een markt met alleen zeevoedsel “divers” kunt noemen natuurlijk. Sommige tentjes hebben een aquarium met (nog) levende vissen, en in een plastic verpakking met krabbetjes zag ik een dapper overlevertje nietsvermoedend rondkruipen.
En al die mensen zich maar druk bezig houden daar… ik laat ze maar voor wat ze zijn – na het halve “dorp” doorgestruind te zijn is het tijd voor ’s werelds meest verse visontbijt. Ik duik een eettentje in waar ze sashimi-op-rijst serveren. Het is een typisch Japans eettentje waar iedereen aan een soort lange toonbank zit te eten. Ik zou een foto hebben gemaakt als de zoëven nog zo vriendelijke mevrouw niet het fotoapparaat in mijn knuistjes had opgemerkt en een vermanend “no camera!” in mijn richting riep. Even later wordt haar ware aard nogmaals duidelijk als ze een groep met een klein kind toegang tot de zaak weigert en een andere groep maant buiten eerst een keuze te maken en ondertussen de “deur dicht!” te laten.
De onjapans ongastvrije bediening wordt echter ruimschoots gecompenseerd door de twee Japanse mevrouwen die links van me plaatsnemen en een praatje met me beginnen. Waar ik vandaan kom, wat ik heb besteld, en, als ze doorhebben dat ik ze nog redelijk in het Japans te woord kan staan, hoe lang ik hier al ben, waar ik woon en wat ik hier doe. Het gebruik van “moeilijke woorden” (regenseizoen, natuurwetenschap) wordt prompt beloond met een “wat kan-ie goed Japans, hè?” Als alle mensen uit Nagoya zo vriendelijk zijn als deze dames, moet ik daar zeker een keertje langs gaan. Overigens blijf ik het vertrouwen waarmee de Japanners in het Japans een gesprek beginnen met willekeurige buitenlanders verbazend vinden. Ik kan me bijvoorbeeld niet voorstellen dat een in Nederland door mij aangesproken Japanner me in het Nederlands te woord kan staan… laat staan dat ik het probéér. Het blijft een apart land.
Met een volle maag en een vermoeid lichaam begeef ik me tenslotte op weg naar Riken. Het is zeven uur ’s ochtends en er komen nog steeds toeristen het marktterrein op gelopen. Deze minder toegewijden zullen echter van een koude kermis c.q. halflege markt thuis komen.
Ik ben als een van de eersten bij Riken en heb in ieder geval een mooi verhaal te vertellen. Of ik vandaag echter de productiefste zal zijn…
We cannot get out. They are coming.
(photo taken in a secret location within the Riken facility)
Als ze me ’s maandags bij Riken vragen wat ik ’s weekends heb gedaan, is mijn antwoord niet zelden een stellig “absolutely nothing”. Zelden echter is het zo waar geweest als het aanstaande maandag zal zijn. Na een vrijdagavond met Eivind, amaretto en Kirin had ik natuurlijk al kunnen zien aankomen dat zaterdag niet megaproductief zou worden. Maar aan de andere kant, zo erg is dat ook weer niet…
En zo is mijn enige activiteit van de dag een ritje Ito Yokado geweest, om wat te eten en een fles wijn te kopen. En een wijnglas om de wijn in te doen. Pas als je naar dat soort dingen op zoek gaat in dit land begrijp je trouwens hoe fijn het is dat je in Nederland precies weet waar je je spullen moet halen. De Blokker mag dan een eersteklas klotewerkgever zijn, makkelijk is ie wel. Setje wijnglazen? Al voor een euro of drie – voor het hele setje! – ben je het heertje, en dan heb je nog keuze uit zes soorten ook.
Dan hier… Je kunt naar de “stoffige en breekbare spullen-winkel” (daar verkopen ze uitsluitend spullen die stoffig en breekbaar zijn), maar die is behalve stoffig ook nog eens duur. Of naar Tokyu Hands, weliswaar een erg leuke winkel maar niet bepaald in de buurt. Of naar Ito Yokado, die verkopen ook van alles. Ik vond er zowel wijn als een glas, maar met 490 yen voor een glas ga je toch de Blokker een klein beetje missen… nou ja, aangezien ik net 880 voor een fles schroefdopwijn had betaald kon dat er nog wel bij. En natuurlijk…
… een Ito Yokado klantenkaart laten maken. Niet dat de 0,9% korting (yeah!) me natuurlijk iets kan schelen, nee, het is alleen maar omdat ik me vast heb voorgenomen om met een zo groot mogelijke verzameling Japans plastic (al dan niet onzinnig) thuis te komen. Tot mijn eigen verbazing en genoegen verstond ik zowaar de uitleg van de winkelmevrouw! En met de verzameling ben ik al aardig op weg, al zeg ik het zelf… 
(linksonder de nieuwe aanwinst!)
Lezenswaardig verhaal? Misschien denk je (achteraf, haha) van niet. Maar als ik je ermee heb geïnspireerd om vandaag lekker niks te gaan doen, of misschien zelfs een onzin-klantenkaart aan te vragen, heb ik mijn doel bereikt. Hoe dan ook, beste lezer – veel plezier met je zaterdag!
View full post for English!
Alles gaat hier net als in het Westen, maar dan anders. Het lijkt wel of het een wet is. Neem het eten (er is een categorie gerechten die vertaald “Westers eten” heet, maar dat je alleen in Japan kunt vinden), neem de uitspraak van het Engels. En neem wat ze van Valentijnsdag hebben gemaakt.
Valentijnsdag in Japan
Van emancipatie zie je hier weinig tekenen. Alles is hier vooral voor mannen. Zelfs – je verwacht het niet – Valentijnsdag. Volgens het verhaal heeft een chocoladefabrikant het hier populair gemaakt, en het is (dus) de bedoeling dat je als vrouw chocolade haalt voor de mannen in je leven (die overeenkomst met ons is er dan wel, Valentijnsdag is één groot commercieel circus – als er maar veel gekocht wordt). Er is honmeichoco (nummer 1-choco) voor je geliefde, tomochoco (vrienden-choco) voor je mannelijke vrienden en girichoco (beleefdheids-choco) voor de overige mannen op je werk. De baas krijgt wat meer dan de rest natuurlijk. En dan wordt ook het chocolade kopen voor jezelf tegenwoordig nog gepromoot… Je begrijpt, de chocoladefabrikanten varen er wel bij, en ook al heeft niet iedere vrouw er zin in, je hebt je maar aan te passen in het “land van de façades”.
Is het dan allemaal éénrichtingsverkeer? Nope, want op 14 maart, een maand later, is het White Day (Japans: howaito-dee, je verzint het niet…). Op White Day geef je als man cadeaus terug aan de vrouwen. Waarom ik desondanks zeg dat het een door mannen bedacht feest is? Omdat wij niet na hoeven te denken over wie we hoeveel geven – dat sociale vraagstuk wordt ons handig uit handen genomen door de vrouwen. Gewoon net zoveel teruggeven als je kreeg… kan niet missen.
Valentijnsdag in Tsurumi
Op Valentijnsdag was Eivinds vriendin op bezoek, en we gingen een biertje halen in de izakaya. Toen die dicht leek te gaan (geen van ons verstond wat ze riepen, maar de zaak werd steeds leger) gingen we naar de “German place”, een tent die GGC heet en Duitse vlaggen op de voorgevel heeft staan. Het bier is er prijzig maar ze hebben Heineken op de tap en het komt nog in grappige pulletjes ook. Hoe het begon weet ik niet meer precies, maar voordat we wisten wat er gebeurde hadden we ineens alle vier een camera in onze handen voor een fotogevecht. De aanwezige Japanners keken lachend maar vol onbegrip toe hoe we de zaak met (flits)licht vulden. Na nog een rondje bier (“Vier Heineken bitte” – de “ober” vertrok maar kwam even later terug; “ehm, how many did you want?”… Duitse kroeg my ass) was het tijd voor de volgende halte…
Eivinds vriendin zat in het complot om onze Noorse ninja de karaoketent in te krijgen. “Ja kom jongens, we gaan nog even naar die tent verderop.” Op de drempel van U-style werd Eivinds gezicht het ongelukkigste dat ik een Noor ooit heb zien trekken. Het was voor zijn eigen bestwil, als je in Japan hebt gewoond moet je immers naar de karaoke zijn geweest, dus wij sleurden hem mee naar binnen. Terwijl vriendinlief zich verbaasde over het gratis softijs op iedere verdieping stelden we Eivind gerust; hij heeft uiteindelijk zowaar ABBA’s “Dancing Queen” meegefluisterd…
Vandaag trof ik bij YISH m’n eigen honmeichoco aan. Met de post weet je nooit wanneer het aankomt maar ook na de veertiende smaken ze nog prima. En 14 maart is het mijn beurt, op howaito-dee, want dan is Miranda in Japan…
Zo heb je dagen niets in je postvakje, zo krijg je ineens twee keer goed nieuws…
Ik ben glansrijk geslaagd voor de JLPT! Mijn zorgen over het luistergedeelte bleken om niets te zijn geweest (87/100 punten), terwijl ik mezelf op het lezen/grammaticavlak iets had overschat omdat de leesvragen zo mega-makkelijk waren (uiteindelijk 151/200). Maar met 330/400 ben ik in ieder geval riant geslaagd dacht ik zo…
Brief nummer twee in het postvakje was van RIKEN. Anderhalve week terug moest ik een co-authorship test maken, anderhalf uur lang vragen over allerlei biologiedingen invullen. Dat doen ze volgens mij voornamelijk om te zorgen dat ze geen totale know-nothings op de auteurslijst zetten; iedereen zonder PhD moet ‘m eens in de twee of drie jaar doen. Tja, van toetsen die je alleen maar maakt “omdat het moet” word ik altijd een beetje melig, dus toen ik bij het biochemiedeel aankwam en de belachelijke vraag zag (“wat gebeurt er met de smeltcurve van een waterige oplossing van DNA als je…”, en vervolgens vijf situaties die ik nog nooit in het echt heb zien gebeuren) heb ik maar een gedicht voor ze geschreven. 
I don’t know much about biochemistry, so I will write you a poem instead…
Although trained a biologist
Of one thing I get not the gist
“What is it,” you might ask me then,
“Are you not a computing man?”
“Correct!” and that is why, you see,
I don’t get biochemistry!
Helaas, de Japanners staan niet bekend om hun buitengewone gevoel voor humor, en al helemaal niet in geschreven Engels, dus de brief die ik kreeg was zo droog als het maar kan:
Maar hé, twee keer slagen op één dag maakt toch een beetje goed dat ik vandaag een “ontdekking” had gedaan die eigenlijk al tientallen jaren geleden gedaan was… 
Jaaa het leven in Japan is één grote culinaire ontdekkingstocht. Zo heb ik deze week weer een nieuw gek soort snoep gevonden:
Juist…. chocosnoepdingen die eruit zien als roze aardbeienpaddestoelen. Dus. En ze smaken naar… aardbeienijs, maar dan van chocolade.
Maar het leuke eten in dit land beperkt zich niet tot het rare snoep. Gisteravond bijvoorbeeld aten ik, Marina, Henning en Miyako en Atsu, twee collega’s van Henning, in een obscuur Aziatisch eettentje in een steegje achter het station. De steegjes daar zitten vol met obscure barretjes, restaurantjes, pachinkotenten (“legaal” gokken met een soort flipperkast) en een heuse hostess bar, en wij troffen onszelf dus aan in een tentje dat van alles uit (niet-Japans) Azië serveert. Ik kreeg nan (Indiaas plat brood) met curry, de anderen iets anders van het Maleis/Indiaas/Waar-dan-ooks menu.
En zoals altijd gold: het kost bijna niks, zelfs met de dure yen. Ah, ik word nog eens een fijnproever…