(English below…)
Nu ik me een tijdje in het Japans heb verdiept begin ik meer en meer in te zien dat deze taal eigenlijk één groot woordspelletje is. Niet alleen voor mij, maar ook voor de Japanners zelf. Nu zit de Japanse cultuur sowieso vol met spelletjes. Het stug met stokjes blijven eten is daar een voorbeeld van – wordt spelen met het eten bij ons als onbeleefdheid beschouwd, hier wordt het spelletje standaard bij de maaltijd meegeleverd in de vorm van het “bestek”. In de trein stappen is ook één van de meest geliefde lokale spelletjes: men dient voor de trein komt op de aangegeven plaats een nette rij te vormen, en als de deuren opengaat wint degene die het eerste binnen is, ongeacht de oorspronkelijke plaats in de rij. Lachen, gieren, brullen natuurlijk.
En dan is er dus de taal. Het spelletje is drieledig. Allereerst is er het spelletje “wat bedoel je eigenlijk?”. Bij dit spel is het voor de ontvangende partij de bedoeling erachter te komen wat de verzendende partij bedoelt. Dit lijkt heel voor de hand liggend, en volgens taalkundigen is “context” het toverwoord. Met dit magische concept verklaren zij waarom de Japanners elkaar prima begrijpen, ondanks dat sommige woorden vijftien of meer verschillende betekenissen hebben, op de manier waarop bijvoorbeeld een “bank” bij ons zowel een financiële instelling als een zitmeubel is. De praktijk is echter iets minder ideaal, en niet zelden heb ik Japanners aan elkaar zien voordoen hoe je het woord schrijft, waarop de ander een aha-dat-bedoelde-je-erlebnis had en het gesprek doorgang kon vinden.
En dat brengt ons bij spelelement twee, het schrijven en weer ontcijferen van woorden. Dat is natuurlijk het leukst bij woorden die uit meer dan ̩̩n teken bestaan, omdat daarbij meestal (maar niet altijd Рdat hoort bij het spelletje) de Chinese uitspraak (die niet echt Chinees meer is) in werking treedt. Op die manier klinkt elk teken als sjuu, djuu of tsjuu, waarbij op de plaats van uu een willekeurige klinker mag worden ingevuld. Doordat er zoveel tekens bestaan en zo weinig uitspraken om uit te kiezen, kan het woord sjoodjoo bijvoorbeeld afhankelijk van de schrijfwijze symptoom, puur, marktconditie, uitnodigingsbrief of orang-oetan betekenen (of ̩̩n van de vijf andere dingen die ik hier niet heb genoemd). Je begrijpt nu waarschijnlijk hoe nauw dit samenhangt met spelelement 1, want als je het woord sjoodjoo hoort in plaats van leest kun je automatisch dat spelletje doen.
Tenslotte kun je door het leuke schrijfsysteem woorden zo lang en interessant maken als je zelf wilt, waardoor we bij het derde en laatste spelonderdeel aankomen: “wie verzint het coolste woord”. Vandaag las ik het woord Japanseautomobielverkopersverenigingsorganisatie. Dat zijn twaalf Japanse tekens, en net als in het Nederlands kun je het op twee verschillende manieren opvatten (verkopers van Japanse auto’s of Japanse verkopers van auto’s), waardoor je spelletje 1 weer kunt spelen als je wilt.
MicroRNA’s
Je weet misschien wel hoe dol ik op spelletjes ben, en ik vind Japan in dat opzicht dus ook een prachtland. En in mijn werk mag ik me ook nog bezighouden met spelletjes, zoals vandaag de micro-RNA-jacht. Ik heb weer twee niet eerder beschreven micro RNA’s ontdekt, dus speltechnisch was het een erg geslaagde dag. 
En als het me vanavond lukt voor tweeën in slaap te vallen wordt het ook nog een geslaagde nacht. Lang leve intercontinentale vluchten….
English: a language with built-in games
Now that I’ve been studying Japanese for a while, I’m beginning to realize that the language is actually one big game. Not only to me, but also to the Japanese themselves. Japanese culture is of course riddled with games to begin with; stubbornly continuing to use their distinctly inferior eating utensils is an example of this – whereas playing with one’s food is considered impolite in our culture, in here it’s embedded in every single meal. Getting on a train is another local favorite: you form a line and then when the train comes, whoever is in the train first wins, regardless of their original position in line. Happy times!
And then there’s the language. The game is three-fold. First off, there the “what do you mean” game. The objective of this game is to figure out what the other person was actually trying to say. Seems obvious enough to us, and linguists say “context” is the magic word here. This slightly magical concept is used to explain why Japanese people perfectly understand one another, even though a single word can have up to fifteen different meanings with indistinguishable pronunciations. From a theoretical point of view this should work, but daily practice is less than ideal; I’ve seen the Japanese spell out words in order to make themselves understood on more than one occasion.
Which brings us to game number two, the encryption game. It works with any word, but it’s more fun with long words, because for those the Chinese readings of characters (which aren’t really Chinese, but they don’t really care) are used. This way, each character sounds like sha, ja or cha, where “a” can be any vowel. Because there are so many characters and so few readings, a word that’s pronounced shoujou can have meanings ranging from symptom to orangutan and from pure to invitation letter, depending on how it’s written. Of course, in spoken language, you can’t check the spelling to figure out what it means, which gives you a great opportunity to play game number one again!
Finally, the fun Japanese writing system is ideal for playing the third game, which is commonly known as “invent the coolest word”. Today for instance, I read a twelve character word meaning Japaneseautomobilesalesassociationfederation. That’s right, all this in a single word, and as you might have expected, it can be interpreted in two ways (the selling of Japanese cars or Japanese people that sell cars). You’ve guessed it – time to enjoy game number 1 again!
MicroRNAs
As you might know, I’m very fond of playing games, so Japan is a great country for me to be in. Even at work I get to play games, like xblast or hunting for microRNAs. In the latter game I succeeded in finding some new ones today, so game-wise today has been a good day. 
If only I could get some decent sleep and be un-jetlagged….
January 9th, 2009 at 1:42
dat maakt dus 4? cool.
January 9th, 2009 at 4:31
Top dat je ook al die spelletjes gewonnen hebt!
January 9th, 2009 at 14:45
En ik was nog vergeten te vermelden dat onder de buitenlanders het spelletje “voeg een Japans woord in” populair is. Het gaat als volgt: in een gewoon gesprek in het Engels voeg je een paar Japanse woorden in. Dit zijn bij voorkeur makkelijke woorden uit de beginnerscursus, want als je echt zo goed was in Japans had je natuurlijk het gesprek niet in het Engels gevoerd… Veel ingevoegde woorden zijn getallen en bedragen boven de 10000 (ze tellen hier per 10000 in plaats van per duizend, zoals bij ons; een miljoen is hier honderd tienduizenden, niet duizend duizenden) en gemoedstoestanden.
En het maakt drie, maar omdat vandaag eindelijk m’n programma het goed is gaan doen hoef ik het nu niet meer met de hand te doen en komen de nieuwe micro-RNA’s wat sneller binnen